Lớp tập huấn được tổ chức trong khuôn khổ triển khai Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng đến năm 2030” (Đề án 553), được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 553/QĐ-TTg ngày 06/4/2021. Đây là hoạt động nhằm củng cố, nâng cao năng lực cho đội ngũ tập huấn viên cấp tỉnh, qua đó tạo lực lượng nòng cốt để tiếp tục phổ biến kiến thức, kỹ năng quản lý rủi ro thiên tai đến cơ sở và cộng đồng.
Tham dự lớp tập huấn có đại diện Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, các chuyên gia về giảm nhẹ rủi ro thiên tai; cùng đại diện các cơ quan, đơn vị của tỉnh Gia Lai như Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Thủy lợi, Bộ Chỉ huy Quân sự, Sở Giáo dục và Đào tạo, Hội Chữ thập đỏ, Hội Phụ nữ, Trung tâm Khuyến nông và các đơn vị liên quan.
Ảnh: Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Nguyễn Văn Tiến Phát biểu khai mạc
Thiên tai ngày càng cực đoan, đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực phòng ngừa
Phát biểu khai mạc, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Nguyễn Văn Tiến nhấn mạnh, những năm gần đây, thiên tai ở nước ta diễn biến ngày càng phức tạp, bất thường và cực đoan, gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và đời sống của nhân dân.
Năm 2024, thiên tai diễn biến đặc biệt nghiêm trọng, vượt nhiều ngưỡng lịch sử. Riêng bão số 3 (Yagi) tháng 9/2024 đã làm 345 người chết và mất tích, gần 400.000 nhà bị hư hỏng, tổng thiệt hại ước tính trên 81.800 tỷ đồng.
Sang năm 2025, thiên tai tiếp tục diễn biến bất thường, cực đoan và khó lường. Trên Biển Đông xuất hiện 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, cao nhất từ trước đến nay; mưa lớn cực đoan xảy ra trên diện rộng, nhiều nơi vượt giá trị lịch sử. Thiên tai trong năm đã phá vỡ 10 mốc lịch sử quan trọng, làm 484 người chết và mất tích, tổng thiệt hại kinh tế trên 104.000 tỷ đồng – mức cao nhất từ trước đến nay.
Từ đầu năm 2026, cả nước đã xảy ra 20 loại hình thiên tai. Nhiều hiện tượng diễn biến bất thường như lốc, sét, mưa đá, nắng nóng trên diện rộng; đặc biệt, đầu tháng 6/2026 xuất hiện đợt không khí lạnh bất thường. Các đợt mưa lớn tại khu vực miền núi phía Bắc, trong đó có mưa lớn gây lũ quét, sạt lở đất nghiêm trọng tại Mường Than, tỉnh Lai Châu, tiếp tục cho thấy mức độ phức tạp và khó lường của thiên tai.
Ảnh: Quang cảnh lớp tập huấn
Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Văn Tiến, trong bối cảnh đó, việc nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là giải pháp phi công trình có chi phí không lớn nhưng mang lại hiệu quả thiết thực, cần được triển khai thường xuyên, xuyên suốt từ phòng ngừa, ứng phó đến khắc phục hậu quả thiên tai.
Chuyển từ ứng phó sang quản trị rủi ro chủ động
Đề án 553 đánh dấu sự chuyển biến quan trọng trong cách tiếp cận đối với công tác phòng, chống thiên tai, từ tập trung ứng phó khi thiên tai xảy ra sang chủ động nhận diện, đánh giá và quản lý rủi ro ngay từ trước khi thiên tai xảy ra. Trọng tâm không chỉ là giảm thiệt hại khi có thiên tai mà còn phải từng bước giảm mức độ dễ bị tổn thương, nâng cao năng lực chống chịu của cộng đồng và chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để ứng phó hiệu quả.
Theo đó, quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng không phải là nhiệm vụ của riêng lực lượng làm công tác phòng, chống thiên tai, mà cần có sự tham gia của chính quyền, các ngành, các tổ chức đoàn thể và người dân. Mỗi địa phương cần chủ động nhận diện những loại hình thiên tai có thể xảy ra, xác định các khu vực, nhóm dân cư và đối tượng có nguy cơ bị ảnh hưởng cao để có giải pháp phòng ngừa phù hợp với điều kiện thực tế.
Phó Cục trưởng Nguyễn Văn Tiến nhấn mạnh định hướng “chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa”. Điều này đòi hỏi công tác phòng, chống thiên tai phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và gắn với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; trong đó, nâng cao nhận thức, kiến thức và kỹ năng của người dân là một trong những yếu tố quan trọng để giảm thiểu rủi ro ngay từ cơ sở.
Nâng cao năng lực cho đội ngũ tập huấn viên cấp tỉnh
Gia Lai là địa phương có điều kiện tự nhiên đa dạng, không gian phát triển trải rộng từ cao nguyên đến vùng ven biển, địa hình phân hóa mạnh, có hệ thống sông suối, rừng, hồ và vùng sản xuất nông nghiệp phong phú. Đây cũng là địa bàn có nhiều cộng đồng dân tộc cùng sinh sống, với những giá trị văn hóa đặc sắc, trong đó có Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên. Những đặc điểm về tự nhiên, dân cư và văn hóa vừa tạo ra tiềm năng phát triển, vừa đặt ra những yêu cầu riêng đối với công tác phòng, chống thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét.
Lãnh đạo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai đánh giá Gia Lai là một trong những địa phương có sự chủ động, kịp thời trong công tác phòng ngừa, ứng phó thiên tai. Tuy nhiên, trước diễn biến ngày càng cực đoan, bất thường của thời tiết, việc tiếp tục tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng cho đội ngũ cán bộ làm công tác phòng, chống thiên tai là hết sức cần thiết.
Ảnh: Các đại biểu tham gia lớp tập huấn
Trong hai ngày tập huấn, các học viên được nghiên cứu, trao đổi các nội dung về tổng quan tình hình thiên tai; hướng dẫn triển khai Đề án quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng; các bước quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng; nhà an toàn trong phòng, chống thiên tai; quy trình đánh giá rủi ro, phục hồi và tái thiết nhà ở sau thiên tai; kỹ năng giảng dạy dành cho giảng viên nguồn và thực hành thí giảng.
Phó Cục trưởng Nguyễn Văn Tiến cho rằng lớp tập huấn không chỉ là dịp cung cấp kiến thức mà còn là diễn đàn để các đại biểu, báo cáo viên và học viên cùng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ những bài học thực tiễn trong công tác phòng, chống thiên tai. Sau khóa học, các học viên sẽ được bổ sung vào đội ngũ tập huấn viên cấp tỉnh theo Chương trình của Đề án 553.
Thông qua lớp tập huấn, đội ngũ cán bộ, tập huấn viên cấp tỉnh được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ cộng đồng chủ động nhận diện rủi ro, nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.
