Năm 2025, Thái Nguyên chịu ảnh hưởng nặng nề của các đợt mưa lũ do hoàn lưu bão số 10 (Bualoi) và bão số 11 (Matmo). Riêng đợt mưa lũ đầu tháng 10 do hoàn lưu bão số 11 đã gây ngập lụt trên diện rộng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhà ở, tài sản, sản xuất và đời sống của người dân.

Trong số những hộ chịu ảnh hưởng nặng nề có gia đình bà Hoàng Thị Liên, 76 tuổi, tại xã Đồng Hỷ. Khi nước lũ dâng cao khoảng 1,5 m, ngôi nhà của bà bị hư hại hoàn toàn.

Tháng 5/2026, với sự hỗ trợ của Chính phủ Australia và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), ngôi nhà mới của bà Liên được khởi công xây dựng. Sau hơn 5 tháng, ngày 2/10/2026, công trình chính thức được khánh thành, giúp gia đình có nơi ở ổn định, an toàn hơn trước nguy cơ ngập lụt.

Ngôi nhà được xây dựng theo hướng tăng khả năng chống chịu thiên tai, với các giải pháp phù hợp điều kiện thực tế tại địa phương. Đây cũng là một trong những mô hình cho thấy việc phục hồi sau thiên tai có thể đồng thời giải quyết nhu cầu trước mắt về chỗ ở và giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

Tại Thái Nguyên, trong khuôn khổ chương trình hỗ trợ của Australia và UNDP, 10 căn nhà an toàn, chống chịu thiên tai được xây mới cho các hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, 50 căn nhà bị hư hỏng được sửa chữa và 670 hộ dân được hỗ trợ tiền mặt đa mục đích để khôi phục các điều kiện sinh hoạt thiết yếu.

Bà Hoàng Thị Liên vui mừng nhận nhà mới, ngày 2/10/2026.

Phục hồi đồng bộ nhà ở, hạ tầng, sinh kế và năng lực cộng đồng

Cùng với hỗ trợ nhà ở, các hoạt động phục hồi được mở rộng sang cơ sở hạ tầng và sinh kế. Tại phường Linh Sơn, tuyến đường cộng đồng dài 300 m được xây dựng, phục vụ khoảng 200 hộ dân và kết nối khu dân cư với gần 3 ha đất sản xuất nông nghiệp. Các hợp tác xã, trang trại cũng được hỗ trợ trang thiết bị, công cụ sản xuất và tập huấn về kế hoạch kinh doanh, phát triển thị trường, quản lý sản xuất.

Đáng chú ý, chương trình không chỉ tập trung khôi phục những gì bị thiệt hại mà còn hỗ trợ nâng cao năng lực phòng ngừa và sẵn sàng ứng phó tại cơ sở thông qua tập huấn, cung cấp trang thiết bị và củng cố năng lực cho các đội xung kích phòng, chống thiên tai.

Tại lễ khánh thành nhà ở an toàn trước thiên tai ngày 2/10, bà Naomi Cook, Tham tán Phát triển Đại sứ quán Australia tại Việt Nam cho rằng, việc hỗ trợ phục hồi nhà ở, sinh kế và tăng cường năng lực sẵn sàng ứng phó tại địa phương đang góp phần giúp cộng đồng phục hồi sau thiên tai, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

Thái Nguyên hứng chịu hậu quả nghiêm trọng do mưa lũ đầu tháng 10 năm 2025, gây ra bởi hoàn lưuu cơn bão Matmo.

Phó Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam Francesca Nardini nhấn mạnh, phục hồi theo hướng tăng cường khả năng chống chịu không đơn thuần là xây dựng lại những gì đã mất mà còn là cơ hội giảm thiểu rủi ro trong tương lai và nâng cao năng lực của cộng đồng trước thiên tai.

Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Nguyễn Trường Sơn, kinh nghiệm tại Thái Nguyên cho thấy cần bảo đảm sự liên kết chặt chẽ giữa phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai; trong đó nhu cầu và sự tham gia của cộng đồng địa phương cần được đặt ở vị trí trung tâm. Việc khôi phục nhà ở, sinh kế và cơ sở hạ tầng thiết yếu cần được thực hiện song song với tăng cường năng lực sẵn sàng, ứng phó tại địa phương.

Thực tiễn tại Thái Nguyên cho thấy, khắc phục hậu quả thiên tai cần từng bước chuyển từ mục tiêu khôi phục những gì đã bị thiệt hại sang “xây dựng lại tốt hơn”, trong đó các giải pháp về nhà ở, hạ tầng, sinh kế và năng lực cộng đồng được triển khai đồng bộ, góp phần giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng chống chịu trước các thiên tai trong tương lai.