Công an cấp xã và vai trò nòng cốt "4 tại chỗ"
Với lực lượng Công an, ứng phó thiên tai giờ đây không chỉ là có mặt khi nước đã dâng, mà là chuẩn bị thường xuyên từ trước mỗi mùa mưa: kịch bản sát từng địa bàn, lực lượng tại chỗ ở cấp xã, phương án phân luồng, cứu hộ dựng sẵn. Yêu cầu này càng cấp thiết khi TPHCM hiện có khoảng 159 điểm ngập, trong khi nền đất có thể thấp hơn hiện nay khoảng 1m sau 50 năm nếu tốc độ sụt lún giữ mức 2cm mỗi năm. Phía sau những hoạt động này là yêu cầu chuyển hướng mà Trung ương và Bộ Công an đặt ra trong năm 2026, đó là chuyển từ khắc phục hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Trong tháng 9/2026, TPHCM trải qua nhiều đợt mưa lớn và tại các điểm ngập, lực lượng Công an từ cấp phường đến các phòng nghiệp vụ đều có mặt. Chiều tối 10/9/2026, một cơn mưa lớn và kéo dài khiến nhiều khu vực thuộc đường 38, 40 và 42 ở các khu phố 40, 41, phường Hiệp Bình bị ngập, tình trạng kéo dài sang ngày 11/9. Cán bộ, chiến sĩ Công an phường Hiệp Bình xuống địa bàn, cùng người dân bơm tiêu thoát nước, vận chuyển bao cát be bờ, tặng mì gói, nhu yếu phẩm cho các hộ bị ảnh hưởng. Trong những hình ảnh được ghi lại có cảnh một cán bộ, chiến sĩ bế em nhỏ ra khỏi khu vực ngập nước để kịp giờ học.
Lượng mưa chiều tối 10/9/2026 ghi nhận tại Cát Lái là 123,2mm, mức được đánh giá là tương đối lớn so với các cơn mưa từ đầu mùa. Đài Khí tượng thủy văn Nam Bộ khi đó dự báo từ ngày 11 đến 13/9, tổng lượng mưa phổ biến 60 - 140mm, có nơi trên 150mm, kèm đỉnh triều trên sông Sài Gòn xấp xỉ báo động 2, riêng trạm Thủ Dầu Một ở mức báo động 3.
Tại hội thảo về chống ngập chiều 15/9/2026, PGS.TS Nguyễn Phú Quỳnh - Viện phó Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam - cho rằng, nếu tốc độ sụt lún trung bình 2cm mỗi năm thì sau 50 năm nền đất TPHCM có thể thấp hơn hiện nay khoảng 1m và cần dự báo nguy cơ để chủ động xây dựng kịch bản ứng phó. TPHCM hiện ghi nhận khoảng 159 điểm ngập sau khi mở rộng địa giới hành chính. Giai đoạn 2026-2030, Thành phố dự kiến hoàn thành 87 dự án với tổng vốn khoảng 140.000 tỷ đồng, hướng đến giải quyết cơ bản 50 vị trí ngập.
Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 201/NQ-CP về Kế hoạch hành động thực hiện kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Thông báo số 117-TB/VPTW ngày 04/7/2026 về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu, với định hướng chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động, từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa. Bộ Công an cùng Bộ Quốc phòng được giao chuẩn bị lực lượng, phương tiện, phương án cứu hộ, cứu nạn, phối hợp sơ tán dân và bảo đảm an ninh, trật tự tại địa bàn xảy ra thiên tai.
Sáng 04/7/2026, Trung tướng Đặng Hồng Đức - Thứ trưởng Bộ Công an, Trưởng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự Bộ Công an - chủ trì hội nghị trực tuyến về phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan, biến đổi khí hậu và phòng thủ dân sự năm 2026. Thứ trưởng nhấn mạnh phòng, chống thiên tai không chỉ là nhiệm vụ ứng phó mà là điều kiện quan trọng bảo đảm phát triển nhanh, ổn định và bền vững. Hội nghị xác định bảo vệ tính mạng, an toàn của Nhân dân là yêu cầu cao nhất. Công an các đơn vị, địa phương được yêu cầu rà soát kịch bản thiên tai sát thực tế từng địa bàn, phát huy phương châm "4 tại chỗ", trong đó Công an cấp xã giữ vai trò nòng cốt.
Ngày 22/9/2026, thực hiện Công điện số 66/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công an ban hành Công điện số 09/CĐ-BCA-V01, yêu cầu Công an các địa phương huy động tối đa lực lượng, phương tiện tiếp cận các khu vực còn bị ngập sâu, chia cắt; chủ động sơ tán người già, trẻ em, các đối tượng yếu thế khỏi khu vực nguy cơ cao; hỗ trợ sửa chữa nhà ở, trường học, bệnh viện ngay sau mưa lũ.
Tại TPHCM, các yêu cầu này được thể hiện qua nhiều tình huống cụ thể. Khoảng 18 giờ ngày 10/9, khi nước dâng trong hầm chui HC1-02 thuộc dự án nút giao An Phú, Đội CSGT Cát Lái cùng đơn vị tư vấn, nhà thầu đã đóng hầm, điều tiết xe lên phần đường phía nút giao. Ngay sau đó, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH điều xe chuyên dụng đến phối hợp với Công ty Thoát nước đô thị. Đến 13 giờ 45 ngày 11/9, nước trong hầm được hút cạn và hầm thông xe trở lại.
Đêm 18/9 và sáng 19/9, mưa lớn khiến nhiều khu phố ở phường Tân Phước bị ngập; ngay khi nhận tin báo, Công an phường triển khai cán bộ, chiến sĩ giúp người dân di dời đồ đạc, tài sản đến nơi an toàn và duy trì lực lượng ứng trực. Chiều tối 22/9, mưa lớn đúng giờ tan tầm khiến nhiều tuyến đường ngập cục bộ. Theo phương án Phòng CSGT Công an TPHCM xây dựng từ trước, lực lượng được bố trí tại giao lộ, khu vực ngập để điều tiết, phân luồng; tại những vị trí ngập sâu, CSGT dùng xe chuyên dụng đưa phương tiện qua khu vực ngập.
Công tác phòng ngừa cũng được đặt ra từ trước cao điểm mưa. Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TPHCM cảnh báo nhiều vụ cháy trong mùa mưa bão có nguyên nhân chủ yếu từ sự cố hệ thống điện. Trước tình trạng một bộ phận người dân chủ quan, đơn vị khuyến cáo gia cố mái che, kiểm tra dây dẫn điện và gọi 114 hoặc dùng ứng dụng Help 114 khi có sự cố.
