Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) ngày 11/6 chính thức xác nhận El Nino đã xuất hiện tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương. Đây là hiện tượng nước biển bề mặt tại vùng trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương ấm lên bất thường, làm thay đổi các mô hình khí hậu và thời tiết trên toàn thế giới.
Theo NOAA, có tới 63% khả năng El Nino hiện nay sẽ đạt cường độ rất mạnh vào cuối mùa Thu và đầu mùa Đông năm nay, đủ để nằm trong nhóm các đợt El Nino lớn nhất kể từ khi các số liệu quan trắc hiện đại bắt đầu được lưu trữ từ năm 1950.
Nhiều chuyên gia nhận định đợt El Nino lần này có thể sánh ngang hoặc thậm chí vượt qua sự kiện El Nino lịch sử giai đoạn 1997-1998, vốn gây ra thiệt hại hàng tỷ USD trên toàn cầu do các đợt nắng nóng kéo dài, lũ lụt nghiêm trọng, hạn hán, lốc xoáy và cháy rừng.
Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres mô tả El Nino là một "cảnh báo khí hậu khẩn cấp", đồng thời nhấn mạnh hiện tượng này sẽ làm trầm trọng thêm những tác động của tình trạng nóng lên toàn cầu.
Theo các nhà khoa học khí hậu, El Nino đưa lượng nhiệt lớn từ đại dương lên khí quyển, làm gia tăng năng lượng trong hệ thống khí hậu toàn cầu và tạo điều kiện cho nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan phát triển mạnh hơn. Bà Abby Frazier, chuyên gia khí hậu tại Đại học Clark (Mỹ), cho biết El Nino có thể nhanh chóng đẩy nhiều khu vực vào tình trạng thời tiết nguy hiểm, đặc biệt tại các quốc gia nằm ven Thái Bình Dương.
Các chuyên gia nhận định El Nino không ảnh hưởng đồng đều trên toàn cầu mà tạo ra những hệ quả khác nhau tùy từng khu vực.
Tại khu vực Đại Tây Dương, El Nino thường làm giảm cường độ hoạt động của mùa bão, dù không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ xuất hiện các cơn bão lớn. Ngược lại, hoạt động bão tại Thái Bình Dương thường gia tăng đáng kể. Điều này có thể giúp giảm phần nào rủi ro cho khu vực bờ Đông và vùng Vịnh của Mỹ, nhưng lại làm tăng nguy cơ thiên tai đối với Hawaii và nhiều đảo quốc trên Thái Bình Dương.
Tại Tây Nam Mỹ, NOAA dự báo El Nino có thể mang lại lượng mưa lớn hơn trong mùa Hè, đặc biệt ở những khu vực đang phải đối mặt với tình trạng thiếu tuyết nghiêm trọng và khô hạn kéo dài.
Trong khi đó, mùa Đông tại miền Nam nước Mỹ có xu hướng ẩm ướt hơn, còn khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương thường trở nên ấm và khô hơn bình thường.
Ở Nam Mỹ, đặc biệt là khu vực ven Thái Bình Dương như Peru và Ecuador - nơi hiện tượng El Nino lần đầu được ghi nhận cách đây nhiều thập niên - các chuyên gia cảnh báo nguy cơ xuất hiện mưa lớn, lũ lụt và các đợt nắng nóng bất thường.
Tại châu Phi, vùng Đông Bắc có thể chứng kiến sự chuyển đổi đột ngột từ hạn hán nghiêm trọng sang mưa lớn và lũ lụt nguy hiểm.
Ông Muhammad Azhar Ehsan, chuyên gia nghiên cứu El Nino của Đại học Columbia, cho rằng các quốc gia trong khu vực này có thể phải đối mặt với những biến động thời tiết rất mạnh trong thời gian ngắn.
Trong khi đó, Australia được dự báo đối mặt với nguy cơ hạn hán, cháy rừng và các đợt nắng nóng khắc nghiệt hơn. Tại Nam Á, đặc biệt là Ấn Độ, các chuyên gia lo ngại El Nino sẽ làm gia tăng cường độ và tần suất các đợt nắng nóng cực đoan.
Ngoài các tác động trực tiếp đến thời tiết, giới khoa học cũng cảnh báo El Nino có thể gây ảnh hưởng đáng kể tới sản xuất nông nghiệp và an ninh lương thực thế giới. Theo các chuyên gia, một số khu vực trồng ngũ cốc lớn tại Mỹ có thể hưởng lợi từ điều kiện thời tiết thuận lợi hơn đối với cây đậu tương và một số loại cây trồng khác. Tuy nhiên, ở quy mô toàn cầu, El Nino có thể làm giảm năng suất của nhiều loại cây lương thực quan trọng như ngô và lúa gạo.
Ông Marshall Burke, chuyên gia kinh tế khí hậu của Đại học Stanford, cho biết nhiều nghiên cứu cho thấy nhiệt độ tăng cao kéo dài thường làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế. Theo ông, khi nền nhiệt vượt quá mức trung bình trong thời gian dài, năng suất lao động, hoạt động sản xuất và nhiều lĩnh vực kinh tế khác đều bị ảnh hưởng tiêu cực.
Thông thường, El Nino hình thành vào mùa Hè, đạt đỉnh vào cuối mùa Thu hoặc đầu mùa Đông và suy yếu dần trong mùa Xuân năm tiếp theo. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho biết những tín hiệu ban đầu của đợt El Nino hiện nay xuất hiện mạnh hơn đáng kể so với thông lệ. Các quan sát gần đây cho thấy khối nước ấm từ dưới sâu đang dâng lên bề mặt Thái Bình Dương với tốc độ nhanh, tạo điều kiện để hiện tượng này tăng cường cường độ trong những tháng tới.
Ông Gabriel Vecchi, chuyên gia khí hậu thuộc Đại học Princeton, nhận định các mô hình dự báo hiện đều cho kết quả khá tương đồng về khả năng xuất hiện một đợt El Nino rất mạnh - điều không thường xảy ra vào thời điểm đầu mùa như hiện nay.
Một số nhà khoa học dự báo tác động trễ của El Nino có thể khiến năm 2027 trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận trên Trái Đất.
Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng thay vì hoảng sợ, các quốc gia cần chủ động chuẩn bị các kế hoạch ứng phó với những rủi ro thời tiết cực đoan có thể gia tăng trong thời gian tới.
