Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hồng sẽ được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn trong điều tiết nguồn nước. 

Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hồng sẽ được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn trong điều tiết nguồn nước, tăng cường phối hợp giữa các hồ chứa, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý và đơn vị vận hành nhằm bảo đảm an toàn công trình, phòng, chống lũ cho hạ du và chủ động ứng phó nguy cơ hạn hán, thiếu nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản đề nghị các bộ, ngành, địa phương và đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa nghiên cứu, tổ chức thực hiện Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hồng được ban hành kèm theo Quyết định số 1936/QĐ-TTg ngày 6/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Quy trình mới có hiệu lực từ ngày 1/11/2026, thay thế các quy định trước đây tại Quyết định số 740/QĐ-TTg năm 2019 và Quyết định số 922/QĐ-TTg năm 2025.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là điều chỉnh thời gian vận hành mùa lũ từ ngày 15/6 đến 31/10, mùa cạn từ ngày 1/11 đến ngày 14/6 năm sau. Thay vì phân chia mùa lũ thành các thời kỳ lũ sớm, lũ chính vụ và lũ muộn như trước, quy trình mới xác định các thời kỳ vận hành phù hợp hơn với diễn biến bất thường của thời tiết, qua đó nâng cao hiệu quả vận hành hồ chứa trong phòng, chống lũ và cấp nước cho hạ du.

Quy trình cũng điều chỉnh cơ chế vận hành linh hoạt trong mùa lũ. Căn cứ diễn biến thời tiết, mực nước tại các trạm thủy văn và nhận định, dự báo của cơ quan khí tượng thủy văn, các hồ được chủ động dâng hoặc tích dần mực nước trong giới hạn quy định của từng thời kỳ. Riêng giai đoạn từ ngày 20/7 đến 21/8, việc vận hành linh hoạt để dâng mực nước hồ do Phó Trưởng ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, quyết định.

Đáng chú ý, quy trình bổ sung cơ chế chủ động tích nước trong trường hợp có cảnh báo, dự báo xuất hiện El Nino và nguy cơ thiếu nước trên lưu vực sông. Theo đó, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, quyết định việc dâng dần mực nước các hồ Sơn La, Hòa Bình, Thác Bà và Tuyên Quang sớm hơn quy định, nhưng không vượt quá cao trình mực nước cho phép của từng thời kỳ. Quy định này nhằm tăng khả năng chủ động điều tiết, bảo đảm nguồn nước phục vụ các nhu cầu thiết yếu trong điều kiện thời tiết bất lợi.

Bên cạnh đó, quy trình điều chỉnh, bổ sung các quy định bảo đảm cấp nước cho hạ du trong giai đoạn từ ngày 16/9 đến 31/10, khi các hồ không thực hiện chế độ vận hành cắt, giảm lũ cho hạ du hoặc vận hành để bảo đảm an toàn công trình. Các tình huống bất thường, khẩn cấp trong mùa lũ và mùa cạn cũng được quy định cụ thể hơn về tín hiệu, điều kiện, phương thức vận hành, biện pháp ứng phó và trách nhiệm của các bên liên quan.

Một nội dung mới khác là bổ sung cơ chế vận hành hồ chứa căn cứ trạng thái nguồn nước theo kịch bản nguồn nước trên lưu vực sông Hồng - Thái Bình do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố. Việc vận hành theo kịch bản nguồn nước hướng tới bảo đảm an ninh nguồn nước phục vụ sinh hoạt, các nhu cầu sử dụng nước tối thiểu ở hạ du, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và an toàn hệ thống điện quốc gia.

Đối với hồ Thác Bà, trong thời gian chưa hoàn thành phương án nâng cao năng lực xả lũ kiểm tra của công trình, mực nước cao nhất trong mùa lũ không được vượt quá cao trình 56 m, trừ trường hợp được huy động dung tích chống lũ cho hạ du hoặc được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Giám đốc Công ty cổ phần Thủy điện Thác Bà có trách nhiệm nghiên cứu, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và triển khai phương án nâng cao năng lực xả lũ kiểm tra, bảo đảm an toàn công trình và hạ du.

Quy trình mới đồng thời làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và đơn vị quản lý hồ chứa. Trong đó, Bộ Công Thương có trách nhiệm chỉ đạo nghiên cứu, đề xuất phương án sử dụng một phần dung tích phòng lũ trên mực nước dâng bình thường của các hồ thủy điện lớn, quan trọng khi xảy ra tình huống bất thường, khẩn cấp; chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam xây dựng quy chế phối hợp vận hành và cung cấp thông tin, số liệu khí tượng, thủy văn, vận hành hồ.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng quy chế phối hợp theo chỉ đạo của Bộ Công Thương; nghiên cứu, đề xuất phương án tích nước sớm đối với hồ Hòa Bình và Tuyên Quang. Các giám đốc công ty thủy điện chịu trách nhiệm quyết định việc dâng mực nước hồ trong những trường hợp được quy định, đồng thời kịp thời báo cáo cơ quan có thẩm quyền khi mực nước hồ có nguy cơ vượt giới hạn cho phép.

Quy trình mới cũng nhấn mạnh, quy trình vận hành liên hồ chứa là giải pháp phi công trình để phối hợp vận hành giữa các hồ, đập, công trình góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống lũ cho hạ du trong mùa lũ và sử dụng hiệu quả nguồn nước, giảm thiểu nguy cơ hạn hán, thiếu nước trong mùa cạn trên lưu vực sông Hồng. Do đó, để đảm bảo an toàn, bền vững cho đồng bằng sông Hồng, cần phải thực hiện đồng bộ, tổng thể các giải pháp công trình, phi công trình, quy hoạch hạ tầng, đô thị, phòng, chống thiên tai, an toàn công trình thủy điện, an toàn công trình thủy lợi, các quy hoạch chuyên ngành khác… và cần phải có sự tham gia của các bộ, ngành và địa phương.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các cơ quan, địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền khẩn trương triển khai các giải pháp cần thiết, đồng thời kịp thời phản ánh khó khăn, vướng mắc để được hướng dẫn, hỗ trợ.