Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng phát biểu tại Hội nghị

Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc về công tác Phòng, chống thiên tai năm 2026 chiều 1/4, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết, năm 2025 là năm thiên tai diễn biến đặc biệt phức tạp, khốc liệt, xảy ra trên phạm vi rộng và kéo dài, gây thiệt hại rất nặng nề. Tuy nhiên, dưới sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, với tinh thần “tất cả vì nhân dân”, công tác ứng phó đã đạt được nhiều kết quả tích cực.
Về nhiệm vụ trong năm 2026 và thời gian tới, Bộ trưởng Trần Đức Thắng đề xuất ba nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết, cần thống nhất nhận thức về mối quan hệ giữa phòng, chống thiên tai và phát triển kinh tế.
“Công tác phòng ngừa, ứng phó và giảm nhẹ rủi ro thiên tai phải được xác định là yếu tố quan trọng để bảo vệ thành quả phát triển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Thực tiễn cho thấy, nếu làm tốt công tác phòng ngừa và ứng phó kịp thời, sẽ giảm thiểu đáng kể tổn thất kinh tế và xã hội”, Bộ trưởng nhận định.
Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật về phòng, chống thiên tai theo hướng đồng bộ, thống nhất. Trong đó, cần rà soát, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của các bộ, ngành Trung ương, tránh chồng chéo. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm của địa phương theo mô hình chính quyền hai cấp, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành tại chỗ. Đồng thời, xác định rõ vai trò của các sở, ngành, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ trong ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai.
Thứ ba, quan tâm bố trí nguồn lực đầu tư tương xứng với yêu cầu ngày càng cao của công tác phòng, chống thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Bộ trưởng nhấn mạnh: “Cần coi đầu tư cho hạ tầng phòng, chống thiên tai chính là đầu tư cho phát triển bền vững, bảo đảm an toàn cho người dân và nền kinh tế.”

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, năm 2026 dự báo tiếp tục có nhiều diễn biến thời tiết phức tạp. Số lượng bão trên Biển Đông có thể không nhiều nhưng nguy cơ xuất hiện bão mạnh, siêu bão vẫn ở mức cao và khó lường. Nắng nóng, hạn hán có xu hướng đến sớm, kéo dài, tập trung từ tháng 4 đến tháng 8, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước tại khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Để ứng phó hiệu quả, cần tiếp tục nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo thông qua việc mở rộng mạng lưới trạm khí tượng thủy văn, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong giám sát, vận hành hệ thống phòng, chống thiên tai.

Nhiều địa phương mong muốn được đầu tư cho các công trình trọng điểm
Các địa phương cũng cần đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng các công trình phòng, chống thiên tai. Khắc phục kịp thời các sự cố, hư hỏng sau thiên tai. Quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ, bảo đảm đúng mục đích, đúng đối tượng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai.
Dưới góc độ của địa phương, theo ông Vương Quốc Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên, riêng năm 2025, tỉnh Thái Nguyên phải đối mặt với nhiều đợt thiên tai lớn, với khoảng 35 đợt ảnh hưởng trực tiếp, trong đó có tới 70 trận mưa lớn gây thiệt hại đáng kể.
Từ thực tế đó, tỉnh Thái Nguyên đã và đang triển khai nhiều giải pháp trọng tâm. Trong đó, tập trung đầu tư các dự án trung hạn như cải tạo, nâng cấp hồ chứa. Xây dựng các tuyến kè chống sạt lở, đặc biệt trên sông Cầu. Đồng thời hoàn thiện phương án tổng thể phòng, chống ngập úng cho khu vực trung tâm tỉnh.
Song song với đầu tư công trình, tỉnh cũng chú trọng xây dựng, hoàn thiện quy trình vận hành hồ chứa, bảo đảm an toàn hạ du. Tăng cường kiểm định, đánh giá an toàn công trình. Chủ động các phương án ứng phó trong tình huống khẩn cấp.
Bên cạnh những nỗ lực của địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên kiến nghị Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường quan tâm hỗ trợ nguồn lực để triển khai các dự án trọng điểm, đặc biệt là các công trình điều tiết, cắt lũ tại địa phương.
Ông Vương Quốc Tuấn cũng đề xuất sớm nghiên cứu, đánh giá tổng thể nguyên nhân gây ngập lụt trên lưu vực sông Cầu, từ đó đưa ra các giải pháp đồng bộ, lâu dài. Đồng thời tăng cường đầu tư hệ thống quan trắc, cảnh báo, cũng như trang thiết bị phục vụ phòng, chống thiên tai, nhất là tại các khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng.

Tương tự Thái Nguyên, năm 2025 được đánh giá là năm thiên tai đặc biệt phức tạp đối với Nghệ An. Toàn tỉnh chịu ảnh hưởng của 15 cơn bão, 6 áp thấp nhiệt đới, 11 đợt mưa lớn, cùng nhiều đợt lũ trên hệ thống sông Cả. Lưu lượng nước về các hồ chứa có thời điểm vượt mức thiết kế, gây áp lực rất lớn cho công tác vận hành và bảo đảm an toàn công trình. Nhiều khu vực xảy ra ngập lụt diện rộng, kéo dài.
“Từ thực tiễn này cho thấy, nếu chỉ ứng phó theo các kịch bản thông thường thì sẽ luôn bị động trước những diễn biến ngày càng cực đoan, khó lường của thiên tai”, đại diện UBND tỉnh Nghệ An nhận định.
Theo đó, thời gian tới, Nghệ An xác định một số nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm. Đầu tư hệ thống quan trắc, cảnh báo tự động; ứng dụng chuyển đổi số, dữ liệu lớn trong quản lý thiên tai.
Cùng với đó là tiếp tục rà soát, cập nhật phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro. Kiểm tra, bảo đảm an toàn đê điều, hồ đập, nhất là các công trình xung yếu. Chủ động bố trí, sắp xếp dân cư tại các khu vực có nguy cơ cao.
Tỉnh cũng chú trọng củng cố lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai ở cơ sở. Trang bị phương tiện, thiết bị cứu hộ, cứu nạn; tổ chức diễn tập sát thực tế. Đồng thời, đẩy mạnh phát triển hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cấp hệ thống đê điều, hồ chứa. Lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng tiếp tục được tăng cường. Nhân rộng các mô hình an toàn trước thiên tai. Đào tạo kỹ năng ứng phó cho người dân, bảo đảm chủ động trong mọi tình huống.
Để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai, tỉnh Nghệ An kiến nghị Chính phủ bố trí nguồn lực đầu tư cho các công trình trọng điểm, đồng thời có cơ chế đặc thù hỗ trợ các địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai.
Bên cạnh đó, lãnh đạo tỉnh Nghệ An đề nghị các bộ, ngành Trung ương tăng cường hỗ trợ nâng cấp hệ thống dự báo, cảnh báo. Cung cấp trang thiết bị, phương tiện cứu hộ, cứu nạn. Đặc biệt là nâng cao chất lượng, độ chính xác và tính kịp thời của công tác dự báo để các địa phương chủ động hơn trong ứng phó.