Mô hình được phát triển trong bối cảnh Việt Nam thường xuyên chịu ảnh hưởng của nhiều loại hình thiên tai như bão, mưa lớn, lũ lụt, ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất. Trước những nguy cơ này, việc chủ động sơ tán người dân đến nơi an toàn trước khi thiên tai xảy ra là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ tính mạng, góp phần giảm thiểu rủi ro và hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra.
Sơ tán dân dân đến nơi an toàn trước khi thiên tai xảy ra là một trong những giải pháp quan trọng nhằm thiểu rủi ro thiên tai
Tuy nhiên, nhiều điểm sơ tán hiện nay được tận dụng từ các công trình công cộng sẵn có và chưa được thiết kế hoặc cải tiến đầy đủ cho mục tiêu tránh trú. Vì vậy, các điều kiện cần thiết phục vụ người dân trong thời gian sơ tán như điện, nước, vệ sinh, thông tin liên lạc và không gian sinh hoạt phù hợp vẫn còn những hạn chế nhất định. Đặc biệt, nhu cầu của trẻ em, phụ nữ, người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương cần được quan tâm trong quá trình tổ chức và xây dựng không gian sơ tán.
Trong bối cảnh đó, việc nâng cấp Trường THCS Đặng Thai Mai thành Trung tâm sơ tán thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu, lấy trẻ em làm trung tâm hướng tới việc nâng cao khả năng chống chịu của công trình trước các loại hình thiên tai tại địa phương, đồng thời cải thiện các điều kiện thiết yếu phục vụ sơ tán.
Trường THCS Đặng Thái Mai sẽ được nâng cao khả năng chống chịu trước các loại hình thiên tai
Theo mô hình được giới thiệu tại Lễ khởi công, công trình dự kiến tích hợp các giải pháp về năng lượng mặt trời và lưu trữ năng lượng, thông tin liên lạc khẩn cấp, cảnh báo sớm và quản lý người sơ tán bằng các giải pháp số. Việc tích hợp các giải pháp này nhằm tăng cường khả năng đáp ứng của công trình trong trường hợp xảy ra thiên tai, đồng thời hỗ trợ công tác tổ chức, quản lý và bảo đảm an toàn cho người dân trong quá trình sơ tán.
Một điểm đáng chú ý của mô hình là công trình được thiết kế theo hướng đa chức năng. Trong điều kiện bình thường, Trường THCS Đặng Thai Mai tiếp tục thực hiện chức năng giáo dục, phục vụ hoạt động dạy và học. Khi xảy ra thiên tai, cơ sở có thể được chuyển đổi để tiếp nhận và hỗ trợ người dân trong khu vực có nhu cầu sơ tán. Cách tiếp cận này cho phép công trình vừa đáp ứng chức năng sử dụng thường xuyên, vừa có khả năng phục vụ công tác sơ tán khi cần thiết.
Bên cạnh việc nâng cao khả năng chống chịu của công trình, mô hình cũng hướng tới xây dựng không gian sơ tán an toàn, thân thiện với trẻ em. Đây là một trong những nội dung quan trọng của mô hình, nhằm bảo đảm không gian sơ tán phù hợp hơn với trẻ em, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu của phụ nữ, người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương khi phải sơ tán do thiên tai.
Xây dựng trường học thông minh góp phần hướng tới nhà trường an toàn trước thiên tai
Việc nâng cấp Trường THCS Đặng Thai Mai thành Trung tâm sơ tán thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu, lấy trẻ em làm trung tâm là mô hình thí điểm nhằm đánh giá hiệu quả và hoàn thiện các giải pháp liên quan đến công trình, điều kiện phục vụ sơ tán và ứng dụng các giải pháp số trong quản lý. Qua quá trình triển khai, mô hình sẽ góp phần rút kinh nghiệm về khả năng ứng dụng tại các địa phương có điều kiện và nguy cơ thiên tai tương đồng trong tương lai.
Điểm khác biệt quan trọng của mô hình là quan điểm lấy trẻ em làm trung tâm trong thiết kế và vận hành điểm sơ tán.
Đối với trẻ em, thiên tai không chỉ gây nguy cơ về tính mạng và sức khỏe mà còn có thể làm gián đoạn việc học tập, ảnh hưởng đến tâm lý và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Vì vậy, một trung tâm sơ tán đặt tại trường học cần được tổ chức theo hướng vừa bảo đảm an toàn về thể chất, vừa tạo môi trường phù hợp để trẻ em được bảo vệ và chăm sóc trong thời gian sơ tán.
UNICEF xác định môi trường học tập an toàn là một yếu tố quan trọng đối với sự phát triển của trẻ em; đồng thời thúc đẩy các giải pháp giúp trường học tăng khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm thiểu rủi ro thiên tai và sử dụng các giải pháp năng lượng bền vững.
Với cách tiếp cận lấy trẻ em làm trung tâm, kết hợp nâng cao khả năng chống chịu của công trình với cải thiện các điều kiện thiết yếu phục vụ sơ tán, mô hình Trung tâm sơ tán thông minh tại Trường THCS Đặng Thai Mai hướng tới việc tăng cường mức độ an toàn cho người dân trước thiên tai, đồng thời từng bước hoàn thiện các giải pháp phù hợp với yêu cầu thích ứng biến đổi khí hậu.
