Để có cơ sở hoàn thiện chính sách, ngày 2/6, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị tham vấn chính sách Luật Phòng, chống thiên tai (thay thế Luật hiện hành). Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp chủ trì Hội nghị.

Tham dự Hội nghị có đại diện: Thường trực Hội đồng Dân tộc; Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội; Đại diện các Bộ, ngành: Tư pháp; Quốc phòng; Công an; Nội vụ; Khoa học và Công nghệ; Xây dựng; Ngoại giao; Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố: Phú Thọ, Hải Phòng, Huế, Cà Mau; Đại biểu chuyên gia, nhà khoa học; Đại diện các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Ảnh: Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp chủ trì Hội nghị

Sau hơn một thập kỷ triển khai, Luật Phòng, chống thiên tai đã góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai.

Tuy nhiên, thực tiễn thời gian qua cũng cho thấy nhiều khó khăn, vướng mắc, bất cập phát sinh, đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện thể chế để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Đặc biệt là trong bối cảnh thiên tai những năm gần đây diễn ra hết sức phức tạp, khó lường.

Báo cáo tại Hội nghị Ông Nguyễn Trường Sơn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai cho biết: Trong giai đoạn từ 2020-2025, thiên tai đã xảy ra nghiêm trọng trên các vùng miền cả nước (21/22 loại hình thiên tai) với xu thế ngày càng gia tăng, khó lường và bất thường. Trung bình hàng năm, thiên tai làm trên 300 người chết, mất tích/năm (tăng 130% so với giai đoạn 2015-2019: 232 người chết, mất tích/năm); thiệt hại kinh tế trên 45.000 tỷ đồng (tăng 167% so với giai đoạn 2015-2019: khoảng 26.958 tỷ đồng/năm), trong đó thiên tai năm 2024 gây thiệt hại về người nặng nề nhất với 519 người chết, mất tích (lớn nhất từ năm 2007 đến nay); năm 2025 thiệt hại kinh tế lớn nhất từ trước đến nay, ước tính 104.733 tỷ đồng.

Luật Phòng, chống thiên tai năm 2013 (có hiệu lực từ 01/5/2014) và được sửa đổi, bổ sung năm 2020, 2025, cùng hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác phòng, chống thiên tai. Qua gần 12 năm thực hiện, hệ thống pháp luật đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng, chống thiên tai còn những khó khăn, vướng mắc và những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn, trong đó tập trung vào 4 nhóm vấn đề trọng tâm sau:

• Về công tác quản lý nhà nước, công tác điều phối liên ngành trong phòng, chống thiên tai; chưa có chính sách đặc thù cho lực lượng làm công tác phòng, chống thiên tai
• Về thẩm quyền tổng hợp thiệt hại và nhu cầu cứu trợ, hỗ trợ
• Về thẩm quyền, trách nhiệm kêu gọi, tiếp nhận các khoản hỗ trợ khẩn cấp từ quốc tế trong các tình huống khẩn cấp về thiên tai
• Về bảo đảm yêu cầu phòng, chống thiên tai trong quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, kinh tế - xã hội và bảo vệ không gian thoát lũ đối với việc đầu tư xây dựng mới hoặc cải tạo, chỉnh trang khu đô thị; điểm du lịch, khu du lịch; khu công nghiệp; điểm dân cư nông thôn; công trình phòng, chống thiên tai, giao thông, điện lực và công trình hạ tầng kỹ thuật khác

Ngoài 4 nhóm vấn đề trọng tâm nêu trên, công tác phòng, chống thiên tai còn một số khó khăn, vướng mắc khác như: Khả năng chống chịu của công trình phòng, chống thiên tai, cơ sở hạ tầng còn thấp. Phương tiện, trang thiết bị phục vụ công tác ứng phó thiên tai, cứu hộ, cứu nạn còn thiếu và chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra, nhất là với khu vực vùng sâu, vùng xa. Công tác dự báo, cảnh báo những năm gần đây đã từng bước nâng cao được độ tin cậy, tuy nhiên việc dự báo, cảnh báo sớm, chi tiết mưa lớn cực đoan cục bộ, lũ đặc biệt lớn, vượt lịch sử, sạt lở đất, lũ quét, dông, lốc,… còn hạn chế,...

Tại Luật sửa đổi, bổ sung 15 Luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường đã sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống thiên tai để thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp; sửa đổi các quy định cho phù hợp với các Luật liên quan (Luật Quy hoạch, Luật Phòng thủ dân sự,…); sửa đổi, bổ sung tên gọi, trách nhiệm của các Bộ cho phù hợp với cơ cấu, tổ chức sau khi sắp xếp.

Sau khi Luật sửa đổi, bổ sung được thông qua, nhiều văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ được ban hành, nhất là Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư. Thực hiện chỉ đạo của Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ và các văn bản nêu trên, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tổ chức tổng kết toàn diện Luật Phòng, chống thiên tai; rà soát với các chủ trương, chính sách mới nêu trên, đề xuất 04 chính sách bao gồm: Cơ quan chỉ đạo, chỉ huy phòng, chống thiên tai và chính sách đặc thù cho lực lượng làm công tác phòng, chống thiên tai; thẩm quyền tổng hợp thiệt hại và nhu cầu cứu trợ, hỗ trợ; thẩm quyền, trách nhiệm kêu gọi, tiếp nhận các khoản hỗ trợ khẩn cấp quốc tế về thiên tai; đảm bảo yêu cầu phòng, chống thiên tai trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội; đồng thời xử lý một số khó khăn, vướng mắc khác trong quá trình thi hành Luật.

Do đó, việc sửa đổi, bổ sung Luật là cần thiết nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý thống nhất cho công tác phòng, chống thiên tai; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tháo gỡ các rào cản pháp lý đối với công tác phòng, chống thiên tai; đồng thời bảo đảm thực hiện đầy đủ các cam kết, điều ước quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.

Ảnh: Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai Ông Nguyễn Trường Sơn báo cáo tóm tắt về việc xây dựng hồ sơ chính sách Luật Phòng, chống thiên tai tại Hội nghị

Cần thống nhất đầu mối báo cáo và bảo đảm yêu cầu phòng, chống thiên tai trong quy hoạch

Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến thảo luận là việc phân định thẩm quyền, thống kê thiệt hại và tổ chức thực hiện các hoạt động khắc phục hậu quả thiên tai.

Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai Phạm Đức Luận cho rằng thực tiễn hiện nay cho thấy cơ chế phối hợp giữa các cơ quan còn tồn tại những điểm chưa đồng bộ, đặc biệt trong công tác tổng hợp số liệu thiệt hại và tham mưu hỗ trợ khắc phục hậu quả. Theo Cục trưởng nếu không xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm tổng hợp thông tin sẽ dễ dẫn tới tình trạng số liệu không thống nhất, ảnh hưởng đến quá trình chỉ đạo, điều hành cũng như việc hỗ trợ người dân sau thiên tai.

Liên quan đến chính sách tiếp nhận hỗ trợ quốc tế, Cục trưởng Phạm Đức Luận cho biết trong những năm qua, thông qua cơ chế đối tác phòng, chống thiên tai, Việt Nam đã huy động được nguồn lực đáng kể từ các tổ chức quốc tế. Các nguồn hỗ trợ được triển khai nhanh chóng, minh bạch và đến trực tiếp với người dân bị ảnh hưởng. Vì vậy, dự thảo luật cần quy định rõ thẩm quyền vận động, tiếp nhận và phân phối nguồn hỗ trợ nhằm tránh chồng chéo với các quy định pháp luật hiện hành.

Đối với đề xuất chuyển từ yêu cầu “lồng ghép” sang “bảo đảm” nội dung phòng, chống thiên tai trong quy hoạch và các dự án phát triển, Cục trưởng Phạm Đức Luận cho rằng đây là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh nhiều công trình hạ tầng thời gian qua đã vô tình làm gia tăng nguy cơ ngập úng và rủi ro thiên tai.

“Quy định mới không làm phát sinh thủ tục hành chính mà chỉ yêu cầu các cơ quan lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch, dự án phải tính toán đầy đủ các yếu tố rủi ro thiên tai ngay từ khâu thiết kế và quy hoạch”, Cục trưởng Phạm Đức Luận nhấn mạnh.

Ảnh: Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai Phạm Đức Luận phát biểu tại Hội nghị

Một số hình ảnh các đại biểu phát biểu tại Hội nghị:

TS. Bùi Nguyên Hồng, Nguyên Phó Cục trưởng Quản lý đê điều và PCLB (nay là Cục Quản lý đê điều và PCTT)

Bà Phan Như Quỳnh, Cục Pháp chế, Bộ quốc phòng phát biểu tại Hội nghị

Ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở NN&MT phát biểu tại Hội nghị

Ảnh: Bà Trần Thị Minh Nguyệt, Vụ PL dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp phát biểu tại Hội nghị

Sau khi nghe ý kiến góp ý của các bên, kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng hồ sơ đề xuất xây dựng Luật Phòng, chống thiên tai vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện cả về cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và đặc biệt là cơ sở thực tiễn.

Theo Thứ trưởng, đây là đạo luật có tính chất tổng hợp, tác động đến nhiều lĩnh vực và liên quan chặt chẽ với các loạt luật khác như quy hoạch, xây dựng, tài nguyên nước… Vì vậy, quá trình sửa đổi phải rà soát kỹ lưỡng để tránh chồng chéo hoặc bỏ sót các quy định liên quan.

“Thực tiễn những năm gần đây, đặc biệt trong giai đoạn 2024 - 2025, đã xuất hiện nhiều hiện tượng thiên tai cực đoan, bất thường và khó dự báo hơn trước. Nhiều vấn đề mới phát sinh trong quá trình phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai cần được nghiên cứu và phản ánh đầy đủ trong hồ sơ chính sách”, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường lưu ý.

Thứ trưởng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ chính sách, trong đó, cần tập trung vào 4 nhóm chính sách lớn gồm: tổ chức bộ máy và phân định thẩm quyền; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và dữ liệu lớn; dự báo, cảnh báo và ứng dụng công nghệ trong quản lý rủi ro thiên tai; phát triển hạ tầng chống chịu thiên tai và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu gắn công tác phòng, chống thiên tai với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ổn định dân cư và xây dựng các công trình công cộng đủ khả năng trở thành nơi tránh trú an toàn cho người dân khi xảy ra thiên tai.

“Cần xây dựng được những chính sách đủ mạnh, đủ sức thuyết phục để giải quyết các vấn đề thực tiễn đang đặt ra. Mục tiêu cuối cùng là giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, bảo vệ tốt hơn tính mạng và tài sản của người dân”, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh.

Ảnh: Toàn cảnh Hội nghị