Theo báo cáo tổng hợp, ngay trong quý I năm 2026, địa bàn tỉnh Điện Biên đã chịu ảnh hưởng trực tiếp của 03 đợt thiên tai, tập trung tại các xã: Tủa Thàng, Pú Nhung, Si Pa Phìn, Na Sang… Hậu quả thiên tai đã làm 02 người bị thương, gây tốc mái và thủng mái 84 nhà dân cùng trường học, ước tính tổng giá trị thiệt hại về tài sản khoảng 301 triệu đồng. Thực tế này cho thấy nguy cơ rủi ro do thiên tai đang hiện hữu, đòi hỏi các cấp, các ngành phải chủ động triển khai khẩn cấp các giải pháp ứng phó.
Trước bối cảnh đó, Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên xác định việc di dời, bố trí ổn định dân cư ra khỏi vùng nguy hiểm không chỉ là giải pháp tình thế trước mắt, mà là nhiệm vụ trọng tâm mang tính chiến lược lâu dài. Nhìn lại giai đoạn trước, sau đợt lũ quét năm 2025, công tác di dời đã đạt được những kết quả tích cực khi bố trí nơi ở mới an toàn cho hàng trăm hộ dân tại các xã Xa Dung, Tìa Dình, Mường Luân, Na Son. Đây là minh chứng rõ ràng cho tính hiệu quả, kịp thời trong công tác chỉ đạo và tổ chức thực hiện của chính quyền địa phương.
Sau sự cố thiên tai sạt lở, bản Mường Pồn 1, xã Mường Pồn đã được tái định cư với hệ thống kè kiên cố (Tùng Lĩnh)
Mặc dù vậy, công tác quản lý nhà nước và phòng, chống thiên tai tại địa phương hiện nay vẫn đối mặt với những thách thức rất lớn. Qua số liệu rà soát, toàn tỉnh hiện còn khoảng 800 hộ dân đang sinh sống trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao, tập trung tại các xã vùng cao có địa hình phức tạp, thường xuyên chịu tác động của mưa lũ và sạt trượt đất đá như: Na Son, Mường Luân, Thanh Nưa, Quảng Lâm, Mường Lạn, Mường Chà, Núa Ngam, Mường Pồn, Sáng Nhè… Nguy cơ mất an toàn đối với các hộ dân này là rất lớn nếu không có giải pháp di dời kịp thời.
Khó khăn lớn nhất trong việc triển khai hiện nay nằm ở quỹ đất tái định cư an toàn còn hạn hẹp, đi kèm với việc nhiều khu vực dự kiến bố trí dân cư chưa được đầu tư đồng bộ về cơ sở hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện, nước sinh hoạt, trường học và trạm y tế. Theo tính toán kinh tế, để xây dựng đồng bộ hạ tầng và ổn định đời sống cho khoảng 800 hộ dân cần di dời khẩn cấp nêu trên, nguồn lực ngân sách cần thiết ước tính khoảng 775 tỉ đồng. Đây là một áp lực tài chính không nhỏ đối với một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn như Điện Biên.
Với quyết tâm bảo vệ tối đa tính mạng và tài sản của nhân dân, UBND tỉnh Điện Biên đã chủ động xây dựng Kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030. Quan điểm chỉ đạo cốt lõi này đang được các cấp từ tỉnh đến cơ sở cụ thể hóa bằng nhiều giải pháp đồng bộ và quyết liệt:
Thứ nhất, về quản lý và bố trí nguồn lực: Tỉnh ưu tiên tập trung ngân sách để đẩy nhanh tiến độ các dự án tái định cư theo thứ tự ưu tiên, phân kỳ thực hiện trước đối với các hộ dân tại các khu vực đặc biệt xung yếu, "rốn lũ" và có nguy cơ sạt lở đặc biệt cao. Cùng với đó, cần huy động đa dạng nguồn vốn, lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia để đầu tư hạ tầng đồng bộ tại các điểm tái định cư, bảo đảm người dân “an cư” mới có thể “lạc nghiệp”.
Thứ hai, về năng lực ứng phó tại cấp cơ sở: Chính quyền cấp xã được giao vai trò chủ trì, xây dựng phương án ứng phó thiên tai sát với thực tế địa bàn theo đúng phương châm “4 tại chỗ”. Các lực lượng trực ban được yêu cầu duy trì nghiêm túc chế độ trực 24/24 giờ trong mùa mưa bão; chủ động chuẩn bị sẵn sàng các điểm sơ tán và thường xuyên củng cố, huấn luyện lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai tại cơ sở để làm lá chắn đầu tiên bảo vệ nhân dân.
Thứ ba, về thông tin truyền thông, nâng cao năn lực cộng đồng: Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng và năng lực tự phòng tránh của người dân được đẩy mạnh. Cơ quan chức năng hướng dẫn người dân chủ động theo dõi các bản tin cảnh báo, trang bị kiến thức nhận biết thiên tai để sẵn sàng sơ tán, di dời khi có lệnh chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền. Thực tế cho thấy, ở những nơi người dân có ý thức tốt, thiệt hại về người luôn được giảm thiểu đáng kể.
Công tác đảm bảo an toàn cho người dân vùng nguy cơ sạt lở là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Việc chủ động hành động sớm, quyết liệt và đồng bộ trong di dời dân cư, đầu tư hạ tầng an toàn và nâng cao năng lực ứng phó chính là nền tảng cốt lõi cho sự phát triển bền vững của tỉnh Điện Biên trong tương lai.
