Tham dự hội nghị có đại diện UBND các xã, phường, cán bộ chuyên môn, các hạt quản lý đê, doanh nghiệp thủy lợi và các đơn vị liên quan. Nội dung tập huấn tập trung vào công tác quản lý, bảo vệ công trình thủy lợi, đê điều, kỹ thuật tuần tra, phát hiện, xử lý sự cố và chuẩn bị các điều kiện ứng phó với thiên tai.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. Ảnh: Kim Nhuệ-HNM

Rà soát phương án từ thực tiễn mưa lũ

Theo Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội, trong 9 tháng đầu năm 2026, thiên tai trên địa bàn thành phố đã làm 6.200 ngôi nhà bị ngập; hơn 5.900 ha lúa, hơn 1.300 ha rau màu và hơn 1.600 ha nuôi trồng thủy sản bị ảnh hưởng.

Đáng chú ý, đợt mưa lớn giữa tháng 9/2026 đã gây lũ lịch sử trên sông Tích, sông Bùi. Đỉnh lũ sông Bùi tại Yên Duyệt đạt 7,88 m, cao hơn đỉnh lũ năm 2024 là 8 cm. Trong đợt mưa lũ này, thành phố ghi nhận 11 sự cố liên quan đến công trình đê điều, bờ, bãi sông.

Mặc dù các địa phương đã chủ động triển khai nhiều biện pháp ứng phó và khắc phục hậu quả, diễn biến mưa lũ thực tế tiếp tục đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng phương án phòng, chống thiên tai, nhất là khả năng huy động lực lượng, phương tiện, vật tư và xử lý sự cố ngay từ cơ sở.

Hiện Hà Nội có 90 hồ chứa nước thủy lợi, hơn 2.000 trạm bơm cùng hệ thống kênh mương phục vụ sản xuất. Với số lượng công trình lớn, việc xác định rõ trách nhiệm quản lý, khai thác, bảo vệ và cơ chế phối hợp giữa chính quyền cấp xã với các đơn vị chuyên môn có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an toàn công trình.

Tại hội nghị, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Đào Quang Khải lưu ý, chính quyền cơ sở cần nắm chắc hiện trạng công trình được giao quản lý, phạm vi bảo vệ và trách nhiệm phối hợp với các đơn vị khai thác. Đồng thời, thường xuyên kiểm tra, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các vi phạm ngay từ khi mới phát sinh. Đối với công trình liên quan đến nhiều xã, phường, cần tăng cường phối hợp để thực hiện đầy đủ nhiệm vụ quản lý, bảo vệ.

Cán bộ Phòng Kinh tế UBND xã Kim Anh trao đổi về một số vướng mắc trong công tác quản lý thủy lợi và PCTT trên địa bàn xã

Chuẩn bị thực chất nguồn lực theo phương châm “4 tại chỗ”

Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là nâng cao năng lực hộ đê, phát hiện và xử lý sự cố công trình ngay từ khi mới phát sinh.

Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Phạm Quang Đông nhấn mạnh yêu cầu tăng cường tuần tra, canh gác, phát hiện và xử lý sự cố đê điều ngay từ đầu. Hiện nay, một số địa phương còn thiếu cán bộ chuyên môn; phương án hộ đê chưa được cập nhật sát tình hình; việc diễn tập, thực hành xử lý sự cố còn hạn chế.

Đặc biệt, đối với vật tư dự phòng phục vụ hộ đê, các địa phương không chỉ cần xác định số lượng đất, cát và phương tiện mà còn phải tính toán vị trí tập kết, tuyến đường vận chuyển và khả năng tiếp cận hiện trường trong điều kiện ngập lụt, giao thông bị chia cắt.

Liên quan đến việc thực hiện phương châm “4 tại chỗ”, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Trần Thanh Mẫn chỉ ra rằng, công tác chuẩn bị nguồn lực tại một số địa bàn chưa phù hợp với các tình huống thiên tai và cấp độ rủi ro. Việc huy động lực lượng, phương tiện, vật tư còn thiếu thỏa thuận, hiệp đồng cụ thể; công tác trực ban và tổng hợp số liệu thiệt hại có thời điểm còn chậm, chưa thống nhất.

Do đó, phương châm “4 tại chỗ” gồm chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; phương tiện, vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ cần được cụ thể hóa trong từng phương án, bảo đảm nguồn lực có thể huy động, triển khai kịp thời khi xảy ra tình huống khẩn cấp.

Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và PCTT Hà Nội Phạm Quang Đông trao đổi về công tác quản lý, bảo vệ đê điều. Ảnh: Kim Nhuệ-HNM

Bên cạnh công tác bảo vệ công trình, các xã, phường cần chủ động rà soát khu vực có nguy cơ ngập lụt, xác định phương án cảnh báo, sơ tán người dân, bố trí địa điểm tránh trú và bảo đảm các điều kiện sinh hoạt thiết yếu. Việc xây dựng phương án phải phù hợp với đặc điểm địa bàn và khả năng huy động nguồn lực thực tế.

Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu chính quyền cơ sở

Phát biểu tại hội nghị, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa nhấn mạnh, phòng, chống thiên tai là nhiệm vụ thường xuyên, đòi hỏi sự chủ động của các cấp, các ngành và cộng đồng.

Người đứng đầu chính quyền cơ sở phải nắm chắc đặc điểm địa bàn, hệ thống công trình và các khu vực có nguy cơ thiên tai để chủ động tổ chức phòng ngừa, ứng phó, trong đó ưu tiên bảo đảm an toàn tính mạng người dân.

Các xã, phường cần rà soát thực chất lực lượng, vật tư, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”; xác định rõ trách nhiệm thực hiện, đầu mối phối hợp và nguồn lực có thể huy động. Đồng thời, tăng cường phối hợp với cơ quan chuyên môn, các hạt quản lý đê và doanh nghiệp thủy lợi để kiểm tra công trình, phát hiện nguy cơ mất an toàn và chuẩn bị phương án xử lý kịp thời.

Cùng với đó, các địa phương phải thường xuyên theo dõi thông tin dự báo, cảnh báo thiên tai; cung cấp thông tin kịp thời đến người dân và thực hiện nghiêm chế độ trực ban, tổng hợp, báo cáo phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Một vấn đề đáng chú ý được nêu tại hội nghị là tỷ lệ tham dự của chính quyền cấp xã còn hạn chế. Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Nguyễn Duy Du, hội nghị chỉ có đại diện 70/126 xã, phường tham dự, trong đó có 2 Chủ tịch UBND cấp xã và 9 Phó Chủ tịch UBND cấp xã; còn 56 xã, phường không có đại diện tham dự.

Số lượng lãnh đạo chính quyền cấp xã tham dự hội nghị còn ít, chưa tương xứng với yêu cầu nâng cao năng lực chỉ huy, tổ chức ứng phó thiên tai tại cơ sở, nhất là sau những thiệt hại do mưa lũ vừa qua.

Ông Nguyễn Duy Du cho biết, Chi cục sẽ báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường về tình hình tham dự hội nghị để đề xuất thành phố có biện pháp chấn chỉnh, nâng cao trách nhiệm của các địa phương.

Hội nghị được tổ chức đúng dịp Ngày Quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai (13/10), góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm và năng lực thực hiện nhiệm vụ phòng, chống thiên tai tại cơ sở.

Từ thực tiễn những đợt mưa lũ vừa qua, việc rà soát, hoàn thiện phương án và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện ứng phó tại cấp xã là yêu cầu cần thiết nhằm nâng cao khả năng xử lý tình huống, hạn chế thiệt hại, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân.