Từ chiều tối 2/5 đến sáng 4/5, mưa đá, dông, lốc, sét xảy ra tại nhiều địa phương ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, làm 12 người bị thương, gần 2.900 nhà bị hư hỏng, tốc mái; hơn 11.700 ha lúa, hoa màu bị ảnh hưởng.

Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, Cục Khí tượng Thủy văn, mưa dông, lốc, sét thường xuất hiện trong giai đoạn giao mùa, nhất là tháng 4, tháng 5 và giai đoạn tháng 9-10 tại miền Bắc. Đây không phải là hiện tượng bất thường. Tuy nhiên, đợt đầu tháng 5/2026 ghi nhận mưa đá xuất hiện tập trung trên cả khu vực miền núi, trung du và đồng bằng lại chính là hiện tượng hiếm gặp.

Mưa đá gây thiệt hại tại nhiều địa phương

Từ chiều tối 02/5 đến sáng 04/5, các tỉnh, thành phố Hà Nội, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Cao Bằng, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Nghệ An và Hà Tĩnh chịu ảnh hưởng của mưa đá, dông, lốc, sét.

Tính đến 8h00 sáng 5/5, đợt thiên tai làm 12 người bị thương, trong đó Thái Nguyên có 5 người, Tuyên Quang có 7 người. Về nhà ở, 3.110 nhà bị hư hỏng, tốc mái (Tuyên Quang 159; Cao Bằng 22; Lào Cai 102; Thái Nguyên 1.382; Điện Biên 53; Phú Thọ 376; Thanh Hóa 05; Nghệ An 953; Hà Tĩnh 48; Đồng Nai 10).

Không chỉ nhà dân, một số công trình phục vụ giáo dục và sinh hoạt cộng đồng cũng bị ảnh hưởng. Có 25 trường học bị tốc mái (Tuyên Quang 02; Thái Nguyên 14; Nghệ An 09); 12 điểm nhà văn hóa bị hư hỏng, tốc mái (Thái Nguyên 04; Phú Thọ 01; Nghệ An 07).

Về nông nghiệp: 15.722 ha lúa, hoa màu bị ảnh hưởng, thiệt hại (Tuyên Quang 342ha; Lào Cai 116ha; Thái Nguyên 764ha; Điện Biên 771ha; Hà Nội 307ha; Thanh Hóa 35ha; Nghệ An 7.560ha; Hà Tĩnh 5.827ha). Thiệt hại khác: 103 cột điện bị gãy, đổ (Tuyên Quang 07; Cao Bằng 02; Thái Nguyên 63; Nghệ An 28; Hà Tĩnh 03); 100m kè bị hư hỏng, sạt lở (Phú Thọ 50m; Nghệ An 50m); 2.000 tấn mật của Công ty CP Mía đường sông Lam (Nghệ An) bị tràn ra ngoài do sét đánh vỡ bể đựng mật; 01 tàu cá bị chìm (Quảng Trị). Ngay sau khi thiên tai xảy ra, các địa phương đã huy động lực lượng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai, sớm ổn định đời sống; tiếp tục rà soát, tổng hợp thiệt hại.

Vì sao mưa đá xuất hiện liên tục?

Lý giải nguyên nhân mưa đá xuất hiện liên tiếp, ông Nguyễn Văn Hưởng cho biết, hiện tượng mưa đá kích thước lớn, có hạt cỡ quả trứng gà hoặc bóng tennis ại một số nơi như Phú Thọ, Thái Nguyên là kết quả của nhiều yếu tố khí quyển cùng tác động.

Những ngày qua, khu vực này liên tục duy trì trạng thái nóng ẩm. Ban ngày có nắng, nền nhiệt tăng, làm tích lũy năng lượng đối lưu trong khí quyển. Trên cao tồn tại rãnh thấp trong đới gió tây mạnh ở độ cao khoảng 5.000m. Cùng thời điểm, phía Bắc có bộ phận không khí lạnh yếu dịch chuyển xuống phía Nam, nén rãnh áp thấp đi qua Bắc Bộ.

Vào buổi chiều, khi nhiệt độ tăng cao, khối không khí nóng ẩm bị đẩy bốc lên mạnh, hình thành các đám mây dông phát triển nhanh theo chiều thẳng đứng. Trong môi trường khí quyển bất ổn định lớn, dòng khí đi lên mạnh giữ các khối băng trong mây dông lâu hơn, khiến chúng tiếp tục lớn lên trước khi rơi xuống.

Nếu các hạt băng tan hết thành nước trước khi chạm mặt đất, hiện tượng xảy ra là mưa thông thường. Nếu không kịp tan hết, chúng rơi xuống mặt đất và tạo thành mưa đá.

Theo chuyên gia khí tượng, trong thời gian tới, khả năng rất cao xuất hiện El-Nino, với xác suất 80-90% từ giữa năm 2026. Hiện tượng này có thể đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm, với xác suất 20-25%, và kéo dài sang năm 2027.

Trong năm nay, nắng nóng được dự báo xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn so với trung bình. Mưa và bão có thể ít hơn, nhưng dông, lốc, mưa đá trong giai đoạn chuyển mùa và mưa lớn cục bộ vẫn có khả năng xuất hiện nhiều.

Đáng chú ý, mưa lớn cục bộ với cường độ lớn trong thời gian ngắn có thể gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị, nhất là tại khu vực miền núi, nơi có địa hình dốc.

Khoảng ngày 8-9/5, một đợt không khí lạnh mới có khả năng tác động đến miền Bắc. Vì vậy, khu vực này có thể tiếp tục xuất hiện mưa dông, kèm nguy cơ dông lốc, mưa đá và gió giật mạnh.