Trước khi bước vào mùa mưa, lực lượng của Phòng Quản lý bảo vệ thuộc Trung tâm tổ chức chống đỡ, gia cố, néo giữ cố định các công trình di tích có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi mưa bão.
Tại khu vực Hoàng thành Huế, lực lượng chức năng đã triển khai chống đỡ, néo giữ tại nhiều công trình di tích như lầu Ngũ Phụng, Hiển Lâm Các, Thế Miếu, Nhật Thành Lâu, Đông Khuyết Đài, Cung Diên Thọ, Lầu Tứ Phương Vô Sự… Cùng với đó, các di tích có độ cao và ở ven sông Hương như Quan Tượng Đài, Nghinh Lương Đình, Phu Văn Lâu cũng được giằng néo cẩn thận để phòng tránh thiên tai, mưa bão khắc nghiệt.
Công trình Nhật Thành Lâu (Đại Nội Huế) đã được triển khai biện pháp néo giữ để bảo vệ trong mùa mưa bão
Nhiều điểm nguy cơ
Hiện nay, Phòng Cảnh quan môi trường cũng đã hoàn thành việc cắt tỉa cây xanh ở khu vực Đại Nội Huế và các lăng, các điểm di tích do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế quản lý. Nhiều cây “cổ thụ” cũng được gia cố, chống đỡ để hạn chế tối đa nguy cơ ảnh hưởng khi có mưa gió, bão lũ.
Qua khảo sát, đánh giá tại các điểm di tích của Trung tâm, hiện có một số khu vực nguy cơ sạt lở và hư hỏng, thấm dột cần chú ý như điện Huệ Nam (hay điện Hòn Chén); bến thuyền khe Châu Ê ở gần lăng Khải Định; một số hạng mục ở lăng Dục Đức; công trình Hữu Tùng Tự ở lăng Minh Mạng; điện Long An; lầu Tàng Thơ… Ngoài ra, hệ thống hồ cảnh quan ở các di tích, trong đó nổi bật là hồ Ngoại Kim thủy (bao quanh Hoàng thành Huế), hồ Lưu Khiêm ở lăng Tự Đức cũng đối diện nguy cơ sạt lở, hư hại khi mưa bão và lũ lụt.
Theo ghi nhận của phóng viên Văn Hóa, hiện nay tại khu vực nhiều di tích thuộc Quần thể di tích Cố đô Huế đang có nhiều hộ dân còn sinh sống. Không những công trình di tích xuống cấp mà phần lớn nhà ở của cư dân cũng đã hư hại, không gian nhếch nhác, nguy cơ ảnh hưởng lớn khi xảy ra thiên tai. Có thể kể đến như khu vực di tích Thượng Thư đường Bộ Công (Lục Bộ), các khu nhà tập thể ở di tích Quốc Tử Giám triều Nguyễn, khuôn viên di tích Khâm Thiên Giám, khu vực di tích An Lăng…
Ông Lê Công Sơn, Phó Giám đốc Trung tâm cho biết, phần lớn các công trình thuộc Quần thể di tích Cố đô Huế có kiến trúc gỗ, hệ mái nặng nên chịu nhiều ảnh hưởng nếu mưa lớn kéo dài và thiên tai. Đặc biệt, nhiều di tích nằm dọc triền sông nên thường xuyên chịu tác động của mưa lớn, lũ lụt và dòng chảy, nguy cơ sạt lở tại các khu vực này cũng khá cao.
Trong đó có điện Hòn Chén có vị trí khá đặc biệt, bị ảnh hưởng cả sạt lở bờ sông và tình trạng đá lăn từ phía núi. Vì vậy, Trung tâm thường xuyên kiểm tra, đánh giá các nguy cơ tại khu vực này. Các di tích Huế có cảnh quan đặc trưng với hệ thống ao, hồ, núi và cây xanh đan xen, nằm gần các công trình kiến trúc cũng đặt ra nhiều nguy cơ trong mùa mưa bão. Nhiều cây xanh lâu năm có thể bị sâu bệnh, hư hại từ bên trong nhưng khó phát hiện bằng mắt thường, tiềm ẩn nguy cơ gãy đổ, không chỉ gây ảnh hưởng đến công trình, hiện vật mà còn đe dọa lực lượng làm nhiệm vụ tại các di tích.
Bên cạnh đó, tác động của dòng chảy và nước lũ ngâm lâu ngày có thể làm ảnh hưởng đến hệ thống kè hồ, bờ tường, gây sạt lở. Năm 2025, một đoạn tường Hoàng thành Huế đã bị sụp đổ, cho thấy những nguy cơ này cần được chủ động nhận diện và xử lý. “Trung tâm xác định phòng, chống thiên tai tại các di tích không phải nhiệm vụ thời điểm mà là công việc thường xuyên, gắn với công tác bảo tồn. Hằng năm, Trung tâm triển khai các phương án theo phương châm “nhận diện, phòng chống từ xa”, ưu tiên phát hiện và xử lý nguy cơ trước khi thiên tai xảy ra, hạn chế tối đa việc khắc phục hậu quả”, ông Sơn nói.
Có phương án trong phương án
Trước mùa mưa bão, Ban Phòng thủ dân sự của Trung tâm tổ chức kiểm tra toàn bộ các công trình di tích, tập trung nhận diện những nguy cơ từ tình trạng xuống cấp, tác động của mưa bão, dòng chảy và các yếu tố tự nhiên khác. Trên cơ sở đó, Trung tâm xây dựng phương án cụ thể và kế hoạch đầu tư theo từng giai đoạn. Đối với những công trình, hạng mục có tính cấp bách thì đơn vị xây dựng phương án ứng phó khẩn cấp và xử lý ngay.
Nhiệm vụ được phân công cụ thể cho các phòng, ban, đơn vị trực thuộc, trong đó lực lượng của Phòng Quản lý bảo vệ được huy động 100%. Toàn bộ Trung tâm có khoảng 200 nhân sự được phân công tham gia ứng phó khi xảy ra mưa bão, thiên tai. Theo ông Lê Công Sơn, Trung tâm quán triệt phương châm “4 tại chỗ”, xây dựng “phương án trong phương án”, lúc nào cũng có phương án và giải pháp dự phòng, nhất là đối với lực lượng làm nhiệm vụ trong mùa mưa bão. Trước tiên phải đảm bảo an toàn tính mạng của lực lượng ứng trực thì mới bảo vệ được các công trình di tích, hiện vật và tư liệu liên quan. Tại những công trình, khu vực có nguy cơ mất an toàn, Trung tâm đã chủ động bố trí địa điểm lưu trú an toàn để lực lượng trực có thể trú ngụ khi không may xảy ra sự cố.
“Do hệ thống di tích phân bố trên địa bàn rộng, việc liên lạc, điều phối trực tiếp gặp nhiều khó khăn khi xảy ra mưa bão. Trung tâm cũng đã chú trọng bảo đảm thông tin liên lạc trong mọi tình huống, trang bị máy phát điện dự phòng tại các điểm di tích để duy trì nguồn điện; những điểm có nguy cơ bị chia cắt được trang bị hệ thống thông tin liên lạc vệ tinh, góp phần duy trì kết nối và nâng cao khả năng ứng phó khi thiên tai xảy ra”, ông Sơn thông tin.
Theo phương án, khi có bão lũ lớn gây chia cắt địa bàn, Ban Phòng thủ dân sự của Trung tâm sẽ được tổ chức thành hai cụm để chỉ đạo, điều hành: Cụm 1 đặt tại Tam Tòa và Ngự Tiền Văn phòng - Đại Nội Huế; cụm 2 đặt tại khu vực đàn Nam Giao. Hiện nay, tại khu di sản Huế đang có nhiều dự án tu bổ di tích như điện Cần Chánh, Thái Miếu, lăng Thiệu Trị, lăng Tự Đức… Trung tâm yêu cầu Ban Quản lý dự án Di tích Cố đô Huế và các đơn vị thi công có phương án đảm bảo an toàn tại các công trình trong mùa mưa bão.
“Với các điểm di tích có người dân sinh sống mà công trình đã xuống cấp, chúng tôi đã nhiều lần khuyến cáo để bà con chủ động đảm bảo an toàn cho tính mạng và tài sản của gia đình. Trung tâm cũng đã có văn bản gửi đến chính quyền địa phương về thực trạng và nguy cơ tại các khu vực di tích nói trên để các địa phương cùng phối hợp, chỉ đạo sớm có giải pháp di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm khi mưa bão xảy ra”, ông Sơn nói.
