Vườn khí tượng tại Trạm Khí tượng Biên Hòa - nơi đặt các thiết bị quan trắc thời tiết. Ảnh: Đ.Tâm
Những năm gần đây, Đồng Nai tập trung chuyển từ tư duy ứng phó khi thiên tai xảy ra sang quản trị rủi ro thiên tai dựa trên dự báo, cảnh báo sớm và sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành. Công tác phòng, chống thiên tai của địa phương được triển khai trên cơ sở Luật Phòng, chống thiên tai, Nghị định số 66/2021/NĐ-CP và các quy định của địa phương. Đồng thời, cơ chế phối hợp giữa Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự, phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn với các đơn vị quản lý hồ chứa, thủy điện được duy trì thường xuyên nhằm bảo đảm việc điều tiết hồ chứa, thông báo xả lũ và chia sẻ thông tin kịp thời cho khu vực hạ du. Việc quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, cùng với quy trình thông báo trước khi vận hành hồ chứa đã góp phần nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành, giảm thiểu tình trạng bị động khi xảy ra các tình huống thiên tai.
Một trong những trọng tâm của Đồng Nai là tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ trong theo dõi và dự báo thiên tai. Hiện địa phương đã xây dựng mạng lưới hơn 600 điểm quan trắc tự động phục vụ giám sát khí tượng, thủy văn và môi trường. Trong đó có các trạm quan trắc nước mặt, các trạm khí tượng thủy văn chuyên dùng và hệ thống theo dõi trên lưu vực sông Đồng Nai, sông Thị Vải cùng nhiều khu vực trọng điểm. Các trạm quan trắc được kết nối trực tuyến, truyền dữ liệu theo thời gian thực về trung tâm điều hành, giúp theo dõi liên tục các thông số như lượng mưa, mực nước, hướng gió, áp suất khí quyển và các yếu tố môi trường. Khi các thông số vượt ngưỡng cảnh báo, thông tin được cập nhật nhanh chóng để phục vụ công tác dự báo, cảnh báo và chỉ đạo ứng phó. Việc hiện đại hóa hệ thống quan trắc không chỉ nâng cao chất lượng dự báo mà còn giúp chính quyền và người dân có thêm thời gian chuẩn bị trước khi thiên tai xảy ra, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.
Bên cạnh hoàn thiện thể chế và đầu tư hạ tầng kỹ thuật, Đồng Nai cũng chú trọng bố trí nguồn lực phục vụ công tác phòng, chống thiên tai. Thông qua Quỹ Nông nghiệp và Môi trường, địa phương ưu tiên kinh phí cho công tác duy tu các công trình phòng, chống thiên tai, hỗ trợ các mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu và triển khai các hoạt động khắc phục hậu quả sau thiên tai. Khi xảy ra thiên tai gây thiệt hại đến sản xuất và sinh kế của người dân, nguồn lực từ Quỹ được huy động để hỗ trợ khôi phục sản xuất, góp phần giúp người dân sớm ổn định cuộc sống và phục hồi sinh kế.
Việc đồng bộ giữa hoàn thiện cơ chế quản lý, đầu tư hệ thống quan trắc, ứng dụng công nghệ số và bảo đảm nguồn lực đang giúp Đồng Nai từng bước nâng cao năng lực phòng ngừa, cảnh báo và ứng phó thiên tai. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, cách tiếp cận lấy phòng ngừa là chính, kết hợp giữa công nghệ, thể chế và sự tham gia của các cấp, các ngành sẽ là nền tảng quan trọng để địa phương nâng cao khả năng chống chịu, giảm thiểu thiệt hại và hướng tới phát triển bền vững.
